De rente in de Eurozone is in dit verslagkwartaal weer verder gedaald. Er dient feitelijk onderscheid gemaakt te worden tussen lage rentes en negatieve rentes. De rente op de kapitaalmarkten is in principe gebaseerd op vraag en aanbod tussen marktpartijen. Factoren die ten grondslag liggen aan de dalende trend van de lange rente zijn onder meer de vergrijzing, spaargedrag van consumenten en bedrijven, structureel dalende prijzen van investeringsgoederen en technologische vernieuwingen.
Dat de lange rente in Europa van veel landen nu negatief is geworden is direct toe te wijzen aan het monetaire begrotingsbeleid van de ECB. Tegelijkertijd heeft dit begrotingsbeleid bijgedragen aan de schaarste van schuldtitels van de overheid. Dit leidt op zichzelf weer tot een neerwaartse druk op de rente. Het protectionistische handelsbeleid van de VS zet tevens druk op de ECB om monetair te blijven stimuleren.

Na een aanvankelijk goede start voor aandelen dit kwartaal liepen de spanningen, eind juli/begin augustus in de handelsoorlog tussen de VS en China weer op, hetgeen resulteerde in forse neerwaartse koersdruk op de aandelenmarkten. President Trump had een tariefverhoging aangekondigd op de resterende UDS 300 miljard aan goederen die uit China worden geïmporteerd.
Het bilaterale handelstekort is een belangrijk punt in de onderhandelingen met China. Hoewel President Trump vaak de tarieven als hefboom gebruikt, gaan de onderhandelingen uiteindelijk over hoe te reageren op de economische en geopolitieke opkomst van China.
Als zodanig is het onwaarschijnlijk dat de onderhandelingen snel worden afgerond. De recentste import tariefverhoging door de VS werd door China krachtig gepareerd met tegenmaatregelen. De renminbi verzwakte sterk ten opzichte van de USD, terwijl staatsbedrijven de opdracht kregen de import van landbouwproducten uit de VS te onderbreken.

In vergelijking met juli en augustus was september een relatief rustige maand op de financiële markten, ondanks de pessimistische boodschap van de OESO dat de groei van mondiale economie afzwakt naar het laagste tempo sinds de crisis in 2008/2009. De herstart van het opkoop obligatieprogramma door de ECB van € 20 miljard per maand, ingaande november 2019 en de renteverlagingen door zowel de ECB (rente naar -0,5%) en FED (renteverlaging 0,25%) geeft bodem aan de koersvorming op de aandelenmarkten.

De handelsspanningen met China zijn in dit verslagkwartaal alleen maar toe genomen. Desalniettemin bieden de nog relatief sterke binnenlandse ontwikkelingen in de VS ondersteuning voor economische groei, waardoor ook de behoefte aan verdere renteverlagingen mogelijk worden beperkt vanuit het standpunt van de FED gezien. Bij de aanstaande cijferpublicaties over het derde kwartaal 2019 van bedrijven zal het waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden welke invloed de handelsoorlog heeft op de resultaten van dit kwartaal en komende kwartalen.

Outlook financiële markten en assetmix.
Voor de assetcategorie aandelen zijn wij positief. Wij hebben onze overweging in aandelen voor het komende kwartaal verhoogd van neutraal naar (licht) overwegen.
Positief voor aandelen zijn de onderliggende rentetrend op de kapitaalmarkten, waardoor de toekomstige cashflows van aandelen hoger ingeschat kunnen worden, alsmede de (nog) over het algemeen goede individuele bedrijfscijfers publicaties.
Risico voor de aandelenmarkten in het algemeen zijn de voortdurende geopolitieke spanningen en onzekerheden, welke op dag/weekbasis tot grote uitslagen leiden op de beurzen, zowel in positieve zin (afnemende spanningen handelsoorlog) als negatieve zin (toenemende spanningen handelsoorlog).
Voor opkomende markten blijven wij voor de lange termijn nog steeds erg positief. Met een koerswinst verhouding van circa 13 en prijs/boekwaarde van circa 1,5 voor de MSCI EM index zijn en blijven de aandelen van opkomende markten aantrekkelijk geprijsd.

Voor Europese (staats) obligaties zijn en blijven wij onderwogen.
De noodzaak voor een aanpassing in het begrotingsbeleid van de Europese lidstaten in de eurozone wordt in politiek context steeds breder erkend, hetgeen een kantelpunt voor de renteontwikkeling kan betekenen. Daarmee worden beleggingen in vastrentende instrumenten ook steeds riskanter. In het voordeel van vastrentende beleggingen pleit overigens wel de mate waarin institutionele beleggers deze effecten moeten aanhouden. Zij worden steeds afhankelijker van de ruimte die toezichthouders bieden en eisen die gesteld worden ten aanzien van het te voeren beleggingsbeleid.

Belangrijkste individuele mutaties in het verslagkwartaal in onze aandelenportefeuilles, indien van toepassing voor het desbetreffende profiel en omvang van de portefeuille;

Verkopen
– ASM International: koersdoel bereikt, winst veiliggesteld.
– Booking Holdings: om macro-economische redenen i.g.v. handelsoorlog VS – China “tijdelijk” afscheid van het aandeel genomen. Switch naar het defensievere aandeel L’Oréal.
– General Motors: in samenhang met andere autofabrikanten beoordeeld. GM wordt steeds meer onderdruk gezet door de regering Trump. Daarbij is het koersverloop al geruime tijd teleurstellend.
– Heineken Holding: koersdoel bereikt. Aandeel is niet echt goedkoop meer, ondanks het defensieve karakter van de onderneming. Switch naar Anheuser-Busch Inbev.

Aankopen
– Amazone.com inc: met meer dan de helft van ‘s werelds internetgebruikers uit opkomende markten, biedt Amazon aanzienlijke internationale groeimogelijkheden voor haar markten, in gebieden zoals Europa, Japan en Zuidoost-Azië, naast haar dominantie op de Amerikaanse markt.
– Anheuser-Busch InBev (Ab InBev): aankoop om reden van waardering en de lange herstructurering fase van Ab InBev lijkt achter de rug. Er is weer geld om commercieel de markt te betreden (aanval op Heineken premium bier op eigen thuismarkt door introductie van het premium bier Bud, wat zeer succesvol is in de VS). Recente omzetcijfers van Ab InbBev zijn bemoedigend.
– Ishares Edge MSCI World Minimum Volatility: opname in Fondsen/Etf portefeuilles om macro economische redenen. Dit fonds belegt in bedrijven met beta (risicomaatstaf) gelijk aan de markt of lager. Gedurende neerwaartse marktcorrecties blijft de koers van dit fonds beter liggen dan een vergelijkbaar wereldwijd beleggingsfonds zonder restricties.
– L’Oréal SA: de operationele marge van L’Oréal steeg naar 19,5% in het recente kwartaalverslag. De solide resultaten bevestigen de gang van zaken en concurrentiekracht in de bloeiende cosmetica markt.

LBCM, oktober 2019
Frank Brouwer RBA Ing. Arnold Luyben MFP CFP

Disclaimer
Dit verslag is samengesteld door Luyben & Brouwer Capitalmanagement B.V. (hierna: LBCM). De in dit verslag vermelde gegevens zijn ontleend aan door LBCM betrouwbaar geachte bronnen en publiekelijk bekende informatie. Voor de juistheid en volledigheid van de genoemde feiten, gegevens, meningen, verwachtingen en uitkomsten daarvan kan LBCM niet instaan. LBCM geeft geen garantie of verklaring omtrent genoemde juistheid en volledigheid, noch uitdrukkelijk noch stilzwijgend. LBCM aanvaardt dan ook geen aansprakelijkheid voor schade die het gevolg is van de onjuistheid en/of onvolledigheid van bedoelde informatie. Dit verslag dient niette worden opgevat als een aanbod om waardepapieren te verkopen, noch als een uitnodiging tot aankoop ervan. De adviezen en aanbevelingen in dit verslag zijn generiek van aard en houden derhalve geen rekening met de specifieke beleggingsdoelstellingen, de persoonlijke financiële situatie en persoonlijke behoeftes van de ontvanger. De ontvanger mag de adviezen en aanbevelingen uit het verslag dan ook niet aanmerken als een persoonlijk advies: de ontvanger moet zijn of haar eigen adviseur raadplegen om te overleggen of het effect dat in dit verslag aan bod komt, voor hem of haar een passende investering is en of de adviezen en aanbevelingen in het verslag in overeenstemming zijn met zijn of haar doelrisicoprofiel. De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Opinies, feiten en meningen in dit verslag kunnen zonder nadere aankondiging worden gewijzigd. De verspreiding van dit verslag in andere jurisdicties dan in Nederland is mogelijk aan restricties onderhevig en de ontvanger van dit verslag dient zichzelf te informeren over eventuele restricties. LBCM verbiedt nadrukkelijk het her verspreiden van dit verslag via internet of op een andere manier en aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor de acties van derde partijen op dit gebied. Het auteursrecht van dit verslag berust bij LBCM. De ontvanger van dit verslag is gebonden aan de restricties zoals vermeld staan in deze disclaimer. Wij verwijzen u verder naar onze disclaimer op onze website